ភ្នំពេញ ៖ នៅថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ នៅក្នុងរដ្ឋប្រហារមួយ យោធា មីយ៉ានម៉ា បានដណ្ដើមអំណាច បានសម្រេច រួចបានចាប់ខ្លួន លោកស្រី AungSanSuuKyi និងមន្ត្រីអក្សរសាស្ត្រដទៃទៀត។ អ្នកផ្សព្វផ្សាយ នៅប៉ុស្ដ៍ទូរទស្សន៍មួយ ទទួលបានការគាំទ្រ ពីខាងយោធាបានប្រកាសថា ឧត្តមសេនីយ៍យោធាថ្នាក់កំពូលនិងត្រួតត្រាប្រទេសមួយនេះ។

នៅក្រោយការប្រកួតប្រជែង នយោបាយភូមិសាស្ត្រ ដ៏ខ្លាំងខ្លា រដ្ឋប្រហារ នៅប្រទេស មីយ៉ានម៉ា បានបង្ហាញពីភាពខុសគ្នា នៃយុទ្ធសាស្ត្រការទូត របស់ ប្រទេស ចិន និង សហរដ្ឋអាមេរិក ក៏ដូចជាបានរុញច្រាន ប្រទេសមីយ៉ានម៉ា ទៅដល់ការប្រកួតប្រែងដំណែងថ្នាក់ដឹកនាំពិភពលោក។

ADVERTISEMENT

សហរដ្ឋអាមេរិក កំណត់ ឥរិយាបថ របស់ខ្លួន ចំពោះ មី យ៉ាន់ ម៉ា ដូចជា ការលើកកម្ពស់ ល ទ្ធិ ប្រជាធិបតេយ្យ និង សិទ្ធិមនុស្ស ។ ប្រទេស ចិន បាន អនុវត្ត នូវ គោលការណ៍ មិន ជ្រៀត ជ្រែកចូល កិច្ចការ ផ្ទៃក្នុង របស់ ប្រទេស ដទៃ និង វិនិយោគ លើ ផលប្រយោជន៍ សេដ្ឋកិច្ច និង យុទ្ធសាស្ត្រ ។ ចំពោះ ការធ្វើ រដ្ឋប្រហារ របស់ មី យ៉ាន ម៉ា ធ្វើឱ្យ ការឆ្លើយតប រវាង ប្រទេស ចិន និង សហរដ្ឋ អា មេ រិច មានការ ខ្វែងគ្នា ។ ប្រធានាធិបតី អាមេរិក Joe Biden ទទូច ដល់ យោធា មី យ៉ាន់ ម៉ា ឱ្យ ប្រគល់ អំណាច ព្រមទាំង លើកឡើង លទ្ធភាព នៃ ការដាក់ទណ្ឌកម្ម ។ Joe Biden បាន និយាយថា គាត់ នឹង ទាក់ទង ជាមួយ ដៃគូ ដែល ពាក់ព័ន្ធ នៅក្នុង តំបន់ ។ កិច្ចខិតខំ ប្រឹងប្រែង នេះ នឹង សាកល្បង ការប្តេជ្ញាចិត្ត របស់លោក ក្នុងការ កោះប្រជុំ សម្ព័ន្ធ មិត្ត ប្រជាធិបតេយ្យ នៅ ទូទាំង ពិភពលោក ។ ក្រសួងការបរទេស ស ហ រដ្ឋ អាមេរិក បាន ចាត់ថ្នាក់ ព្រឹត្តិការណ៍ នេះ ជា ផ្លូវការ នៅ មី យ៉ាន់ ម៉ា ថា ជា រដ្ឋប្រហារ ។

ប្រទេស ចិន បាន សម្តែង ពី ក្ដីសង្ឃឹម ថា ភាគី ទាំងអស់ នឹង ដោះស្រាយ ភាព ខ្វែងគំនិត របស់ ពួកគេ ឱ្យបាន ត្រឹមត្រូវ ។ អ្នកជំនាញ ចិន ស៊ុន យុន នៅ មជ្ឈមណ្ឌល Stimson Center ដែលជា ក្រុមប្រឹក្សា យោបល់ មួយ នៅ វ៉ាស៊ីនតោន បាន និយាយថា យុទ្ធសាស្ត្រ របស់ ប្រទេស ចិន គឺ “ ពួកយើង សហការ ជាមួយ អ្នកណា ដែល ឡើងកាន់ អំណាច ” ។ លោកស្រី បាន ហោះ យុទ្ធសាស្ត្រ នេះ ថា « ភាពបត់បែន ខាង សីលធម៌ » របស់ ប្រទេស ចិន ។ សម្រាប់ ប្រទេស ចិន មី យ៉ាន ម៉ា ដែលជា ប្រទេសជិតខាង គឺជា ច្រក មួយ នៃ យុទ្ធសាស្ត្រ គ្រួសារ ដែល សំដៅ ទៅរក មហាសមុទ្រ ឥណ្ឌា ហើយ វា ក៏ ជា ប្រភព មួយ នៃ ប្រភពធនធាន ដូចជា រ៉ែ ឈើ និង ប្រភពធនធាន ផ្សេងទៀត ផងដែរ ។ បំពង់ បង្ហូរ ប្រេង និង ឧស្ម័ន របស់ ប្រទេស ចិន បាន បក់បោក ឆ្លងកាត់ ប្រទេស មី យ៉ាន់ ម៉ា ពី ខេត្ត យូ ណាន រហូតដល់ ឈូង សមុទ្រ បឹង ហ្គា ល់ ។ ទីក្រុង ប៉េកាំង សង្ឃឹមថានឹង ប្រែក្លាយ ផ្លូវ នេះ ទៅជា ច្រក សេដ្ឋកិច្ច ឱ្យ កាន់តែ ទូលំទូលាយ ដែល ភ្ជាប់ ដោយ ផ្លូវថ្នល់ និង ផ្លូវដែក ។

សម្រាប់ ទីក្រុង Washington មន្ត្រី នៃ សហរដ្ឋអាមេរិក បាន មើលឃើញ ឱកាស នេះ ដើម្បី ប្រែក្លាយ មី យ៉ាន់ ម៉ា ទៅជា ដៃគូ សហការ ធ្វើឱ្យ ប្រជាធិបតេយ្យ បាន ជ័យជំនះ និង ធ្វើឱ្យ ឥទ្ធិពល ក្នុង តំបន់ របស់ ចិន មានការ ចុះខ្សោយ ។

យោងតាម លោក Daniel Russel អ្នកជំនាញ ជាន់ខ្ពស់ ស្តីពី បញ្ហា អាស៊ី នៅក្នុង ក្រសួងការបរទេស និង សេត វិមាន នៅ រដ្ឋបាល Barack Obama និង រដ្ឋបាល Donald Trump បាន និយាយថា ៖” រដ្ឋការ ថ្មី របស់លោក JoeBiden នឹងត្រូវ ប្រឈមមុខ នឹង វិបត្តិ ទ្វេដង ៖ ជាដំបូង , ទណ្ឌកម្ម បន្ថែម ដែល ដាក់ ដោយ សហរដ្ឋអាមេរិក នឹងមាន ឥទ្ធិពល តិចតួច ទៅលើ យោធា មី យ៉ាន់ ម៉ា ហើយ វិធានការណ៍ ឯកតោភាគី របស់ សហរ ដ្ឋ អាមេរិក នឹងមិន មាន ឥទ្ធិពល អ្វី ដល់ យោធា មី យ៉ាន់ ម៉ា ឡើយ ” ។ Russel បាន បន្ថែមថា ៖” ប្រទេស ចិន នៅតែ បន្ត ខិតខំ ពង្រីក ឥទ្ធិពល របស់ខ្លួន នៅ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ” ។

កិច្ចខិតខំ ប្រឹងប្រែងរ បស់ អាមេរិក ក្នុងការ រុញច្រាន មី យ៉ាន់ ម៉ា ឱ្យបាន ចេញពី ការគ្រប់គ្រង របស់ យោធា បានចាប់ផ្តើម នៅពេល លោកស្រី Hillary Clinton ឡើងជា រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស អាមេរិក ។ ឆ្នាំ ២០០៩ លោកស្រី Hillary បាន បញ្ជូន លោក Kurt Campbell ទៅ ប្រទេស មី យ៉ាម៉ា ។ លោក Kurt Campbell ធ្លាប់ ធ្វើការ ជា អនុប្រធាន ជាន់ខ្ពស់ របស់លោក ស្រី ហ៊ីល ឡា រី នៅ ក្រសួងការបរទេស ទទួល បន្ទុក កិច្ចការ អាស៊ី និង បច្ចុប្បន្ន លោក សិ្ថ ត ក្រោម ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ ជាតិ របស់លោក Joe Biden មាន ឋានៈ ជា អ្នកជំនាញ ជាន់ខ្ពស់ លើ បញ្ហា អាស៊ី ។

ក្នុងអំឡុងពេល ទស្សន កិច្ច របស់លោក នៅ ប្រទេស មី យ៉ាន ម៉ា លោក Campbell បាន ចូលជួប លោកស្រី Aung San Suu Kyi ហើយ បានប្រកាសថា សហរដ្ឋអាមេរិក នឹង ធ្វើឱ្យ ប្រសើរឡើង នូវ ទំនាក់ទំនង ជាមួយ រដ្ឋា ភិ បាល មី យ៉ាន់ ម៉ា ប្រសិនបើ សហការគ្នា ទៅវិញទៅមក ។

លោកស្រី Aung San Suu Kyi បានឈ្នះ រង្វាន់ ណូបែល សន្តិភាព សម្រាប់ ការលើកកម្ពស់ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ របស់គាត់ ។ តាំងពី ដំបូង សហរដ្ឋ អា មេ រិច ធ្វើ ប្រតិបត្តិការ នេះ គឺជា ហានិភ័យ ដោយ ចេតនា ។ បន្ទាប់ពី លោកស្រី Aung San Suu Kyi ត្រូវបាន ដោះលែង ពី ការឃុំខ្លួន នៅក្នុង ផ្ទះ ព្រមទាំង ទទួលបាន តំណែង ជា អ្នកនយោបាយ ក្នុង ឆ្នាំ ២០១១ លោកស្រី Hillary បានធ្វើ ដំណើរ ទស្សនកិច្ច នៅ ប្រទេស មី យ៉ាន ម៉ា ។ លោកស្រី Hillary ប្រុងប្រយ័ត្ន ចំពោះ ការនិយាយ អំពី Myanmar ពីព្រោះ សហរដ្ឋអាមេរិក យល់ថា មី យ៉ាន់ ម៉ា ជាការ ដាក់ឈ្មោះ របស់ យោធា មី យ៉ាន ម៉ា ពី Burma ។ មួយឆ្នាំ ក្រោយមក គឺ នៅ ឆ្នាំ ២០១២ ប្រធានាធិបតី សហរដ្ឋអាមេរិក លោក បា រ៉ា ក់ អូ បា ម៉ា ដែល ទើប ឡើងកាន់តំណែង ថ្មីៗ បានធ្វើ ដំណើរ ទស្សនកិច្ច នៅ ប្រទេស មី យ៉ាន់ ម៉ា ក្លាយជា ជន ទីមួយ ដែល បានធ្វើ ដំណើរ ទស្សនកិច្ច នៅ ប្រទេស មី យ៉ាន់ ម៉ា នៃ សហរដ្ឋអាមេរិក ។

ការពឹងផ្អែក ជម្លោះ ជាង ១០ ឆ្នាំកន្លងមក ទំនាក់ទំនង រវាង ចិន និង មី យ៉ាន់ ម៉ា បាន ប្រឆាំងនឹង ការសាកល្បង នៃ ការផ្លាស់ប្តូរ នយោបាយ នៅក្នុង ប្រទេស ទាំងពីរ ។ ជាមួយនឹង ការធ្វើ រដ្ឋប្រហារ របស់ យោធា ជា បន្តបន្ទាប់ និង កំណត់ត្រា នៃ ការរំលោភ សិទ្ធិមនុស្ស ក្នុងប្រទេស មី យ៉ាន់ ម៉ា បានធ្វើឱ្យ ប្រទេស មី យ៉ាន់ ម៉ា ឃ្លាតឆ្ងាយ ពី សង្គម អន្តរជាតិ និង បាន ខិត ទៅជិត ប្រទេស ចិន បន្តិច ម្តងៗ ។ បណ្តា ប្រទេស នៅ លោកខាងលិច បានដាក់ ទណ្ឌកម្ម យ៉ាង ទូលំទូលាយ លើ ប្រទេស មី យ៉ាន់ ម៉ា ដោយ ហាមឃាត់ មិនឱ្យ មានការ វិនិយោគ ពាណិជ្ជកម្ម និង ការធ្វើដំណើរ ផ្សេងៗ ដែល ទាក់ទង នឹង ប្រទេស មី យ៉ាន់ ម៉ា ។ រដ្ឋាភិបាល ចិន បាន បំពេញ ចន្លោះ នេះ យ៉ាង ឆាប់រហ័ស ដោយ វិនិយោគ ក្នុងការ ទាញយក ធនធាន និង វិស័យ ផ្សេងទៀត ដើម្បី ពង្រឹង ប្រទេស មី យ៉ាន់ ម៉ា ព្រមទាំង ក្លាយជា ដៃគូ ពាណិជ្ជកម្ម ដ៏ សំខាន់ របស់ ប្រទេស មី យ៉ាន់ ម៉ា ។

សមាជិក នៃ គណបក្សនយោបាយ មី យ៉ាន់ ម៉ា ធ្លាប់បាន ធ្វើដំណើរ កម្សាន្ត នៅ ប្រទេស ចិន ជាច្រើនលើក ផងដែរ ដែល ក្នុងនោះ មាន លោកស្រី Sandar Min ដែលជា សមាជិក ក្នុង គណបក្សនយោបាយ National League for Democracy របស់លោក ស្រី Aung San Suu Kyi ។ លោកស្រី Sandar Min បាន និយាយថា ចាប់តាំងពី ឆ្នាំ ២០១២ លោកស្រី បានធ្វើ ទស្សនកិច្ច នៅ ប្រទេស ចិន ចំនួន ៥ លើក ព្រមទាំង បាន ស្វែងយល់ អំពី ការអភិវឌ្ឍ សេដ្ឋកិច្ច ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ របស់ ប្រទេស ចិន ការកសាង ឡើងវិញ នូវ ការរញ្ជួយ ដី និង ប្រធានបទ ជាច្រើន ទៀត ។ លោកស្រី បាន និយាយថា សមាជិក រាប់រយ នាក់ ផ្សេងទៀត នៃ សម្ព័ន្ធ ប្រជាធិបតេយ្យ ក៏បាន ធ្វើដំណើរ ស្រដៀង គ្នា ទៅ ប្រទេស ចិន ដែរ ។

យោងតាម ទិន្នន័យ ពី វី ទ្យា ស្ថាន នយោបាយ និង យុទ្ធសាស្ត្រ ( Institute for Strategy and Policy) ស្ថិតក្នុង ទីស្នាក់ការ នៅ ទីក្រុង Yangon ប្រទេស មី យ៉ាន់ ម៉ា ចាប់តាំងពី ឆ្នាំ ២០១៣ មក ប្រទេស ចិន បានចេញ សារ អញ្ជើញ មក ទស្សនា ប្រទេស ចិន ទៅដល់ ឥស្សរជន នយោបាយ នៅ មី យ៉ាន់ ម៉ា មេដឹកនាំ សាសនា សមាជិក នៃ ក្រុម សង្គម ស៊ីវិល និង អ្នកសារព័ត៌មាន ចំនួន ១.០០០ នាក់ ។

ការបោះឆ្នោត ជា លើកដំបូង ក្នុង រយៈពេល ជាច្រើន ទសវត្សរ៍ របស់ ប្រទេស មី យ៉ាន់ ម៉ា ក្នុង ឆ្នាំ ២០១៥ រដ្ឋាភិបាល ស៊ីវិល ត្រូវបាន គ្រប់គ្រង ដោយ យ គណបក្ស NLD ដែល ដឹកនាំ ដោយ លោកស្រី Aung San Suu Kyi និង យោធា ត្រូវ រក្សា នូវ ការគ្រប់គ្រង លើ វិស័យ សំខាន់ៗ ដែល បង្កើតជា រចនាសម្ព័ន្ធ ការបែងចែក អំណាច មិន ស្ថិតស្ថេរ មួយ ។

ខែ សីហា ឆ្នាំ ២០១៦ លោកស្រី Aung San Suu Kyi បន្ទាប់ពី ការឡើង កាន់អំណាច មក លើកដំបូង ធ្វើដំណើរ ទស្សនកិច្ច នៅ ទីក្រុង ប៉េកាំង ប្រទេស ចិន ។ ” នេះ គឺជា ការបញ្ជូន សញ្ញា ច្បាស់លាស់ មួយ ថា ប្រទេស ចិន ជាច្រើន ឆ្នាំកន្លងមក តែងតែ ជឿថា គណបក្ស NLD ត្រូវបាន គាំទ្រ ដោយ លោកខាងលិច ឬ ជា អាយ៉ង របស់លោក ខាងលិច ប៉ុន្តែ គណបក្ស NLD មិន ងាក ទៅរក លោកខាងលិច ទាំងស្រុង នោះទេ ” ។ នេះ ជាស ម្តី របស់លោក Henry M. Jackson នៃ សាលា សិក្សា ស្រាវជ្រាវ អន្តរជាតិ ។

ក្រោយ បន្ទាប់មក នៅពេល លោកស្រី Aung San Suu Kyi បានធ្វើ ទស្សនកិច្ច ផ្លូវការ ជា លើកដំបូង ទៅកាន់ សេត វិមាន និង ជួប លោក ប្រធានាធិបតី Barack Obama លោក ស្រី Aung San Suu Kyi បាន ប្រឈម នឹង បញ្ហា ថា តើ សហរដ្ឋអាមេរិក នឹង ដក ទណ្ឌកម្ម ដែល ដាក់ លោកស្រី Aung San Suu Kyi ឱ្យ ជាប់ពន្ធនាគារ ជាង ១០ ឆ្នាំ និង គាបសង្កត់ ប្រជាធិបតេយ្យ ក្នុង រយៈពេល វែង ឬ ?

នៅក្នុង រដ្ឋបាល Barack Obama ជម្លោះ បានកើត ឡើង រវាង អ្នកតស៊ូ មតិ ផ្នែក សិទ្ធិមនុស្ស និង ជំនួយការ សេត វិមាន និង អ្នកជំនាញ លើ បញ្ហា អាស៊ី បូព៌ា ពីមុន គិតថា យោធា នៃ ប្រទេស មី យ៉ាន ម៉ា អនុវត្ត មិនទាន់បាន គ្រប់គ្រាន់ ប៉ុន្តែ បច្ចុប្បន្ន បានឃើញ ពី ឱកាស នៃ ការកែប្រែ ។ អ្នក ដែល រិះគន់ អាមេរិក ឱ្យ ដក ទណ្ឌកម្ម ទាំងអស់ ចេញ រួមមាន នាយក កិច្ចការ សិទ្ធិមនុស្ស នៃ ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ Tom Malinowski បច្ចុប្បន្ន គាត់ ជា សមាជិកសភា ប្រជាធិបតេយ្យ នៅ រដ្ឋ NewJersey ព្រមទាំង ជា ឯកអគ្គរដ្ឋទូត សហរដ្ឋអាមេរិក ប្រចាំ នៅ អង្គការសហប្រជាជាតិ Samantha Power គាត់ ត្រូវបាន លោក Joe Biden តែងតាំង ជានា យក នៃ ទីភ្នាក់ងារ អភិវឌ្ឍន៍ អន្តរជាតិ (Agency for International Development) ។ ពួកគាត់ និយាយថា នេះ អាច នឹង ជា វិធីសាស្ត្រ មួយ ដែល អាចធ្វើឱ្យ សហរដ្ឋអាមេរិក បាត់បង់ ឥទ្ធិពល ផ្នែក យោធា ៕

លោក អូ បា ម៉ា មាន សុទិដ្ឋិនិយម បានបញ្ចប់ ការដាក់ទណ្ឌកម្ម ជាច្រើន និង បាន ដក បម្រាម លើ ជំនួយ របស់ សហរដ្ឋអាមេរិក ផងដែរ ។ នៅក្នុង ជំនួប ជាមួយ លោកស្រី អ៊ុង សាន ស៊ូ ជី ពេលនោះ អនុ ប្រធានាធិបតី សហរដ្ឋអាមេរិក លោក បៃ ដិ ន បាន ស្វាគមន៍ ការរីកចម្រើន របស់ មី យ៉ាន់ ម៉ា ក្នុងការ បង្កើត ប្រព័ន្ធ ប្រជាធិបតេយ្យ ហើយ បាន ពិភាក្សា ពី ទស្សនវិស័យ សម្រាប់ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ដែល លោក សង្ឃឹមថានឹង លេចចេញ បន្ទាប់ពី ការសម្រេចចិត្ត របស់ អូ បា ម៉ា ។

ក្នុង រយៈពេល ប៉ុន្មាន ឆ្នាំ ដំបូង នៃ រដ្ឋបាល របស់លោក ស្រី លោកស្រី អ៊ុង សាន ស៊ូ ជី បាន ផ្តោត ការយកចិត្តទុកដាក់ ភាគច្រើន ទៅលើ ការដោះស្រាយ ទំនាស់ ជនជាតិភាគតិច ហើយ ក្នុងន័យនេះ ប្រទេស ចិន គឺជា ដៃគូ សំខាន់ ។ ប្រទេស ចិន មាន ទំនាក់ ទំនងជា មួយក្រុម ប្រដាប់អាវុធ ជនជាតិភាគតិច នៅក្នុង ប្រទេស មី យ៉ាន់ ម៉ា ។ នៅ ឆ្នាំ ២០១៧ យោធា មី យ៉ាន់ ម៉ា បានចាប់ផ្តើម ប្រតិបត្តិការ យោធា ដ៏ ឃោរឃៅ មួយ ប្រឆាំងនឹង ជនជាតិភាគតិច មូស្លីម រ៉ូ ហ៊ីង យ៉ា របស់ ប្រទេស នេះ ។ បុរស ស្ត្រី និង កុមារ ជាង ៧៤ ម៉ឺន នាក់ បាន ភៀសខ្លួន ទៅកាន់ ប្រទេស បង់ ក្លា ដែ ស ដែល នៅ ជិតខាង ហើយ បាន ប្រាប់ អំពី ការជួប របស់ ពួកគេ ជាមួយនឹង ការបាញ់ប្រហារ ដ៏ ធំ និង ការរំលោភ ដោយ ទាហាន ។ លោកស្រី អ៊ុង សាន ស៊ូ ជី ស្ងាត់ស្ងៀម ។

សហរដ្ឋអាមេរិក ប្រឈម នឹង បញ្ហា ជាថ្មី ម្តងទៀត ។ ក្រោម ការដឹកនាំ របស់ លោក Trump មន្ត្រី អាមេរិក មួយចំនួន ចង់ រក្សា ទំនាក់ទំនង ការទូត ជាមួយ មី យ៉ាន់ ម៉ា ។ ទោះយ៉ាងណា មនុស្ស ជាច្រើន ជឿជាក់ថា ការខកខាន របស់លោក ស្រី អ៊ុង សាន ស៊ូ ជី ក្នុងការ ថ្កោលទោស ចំពោះ អំពើ ហឹ ង្សា ប្រឆាំងនឹង ជនជាតិ រ៉ូ ហ៊ីង យ៉ា បានធ្វើឱ្យ គាត់ ក្លាយជា មនុស្ស ដែល មិនអាច ស្គាល់ បាន ដែល នាំឱ្យមាន ស្ថានភាព ស្មុគស្មាញ នៅក្នុង សកម្មភាព ដើម្បី លើកទឹកចិត្ត ដល់ ប្រព័ន្ធ ប្រជាធិបតេយ្យ នៅ មី យ៉ាន់ ម៉ា ។

លោក Derek Mitchell ដែលជា ឯកអគ្គរដ្ឋទូត សហរដ្ឋអាមេរិក ប្រចាំ ប្រទេស មី យ៉ាន់ ម៉ា ពី ឆ្នាំ ២០១២ ដល់ ឆ្នាំ ២០១៦ បាន និយាយថា ពួកគេ ត្រូវបាន រារាំង ដោយ បញ្ហា រ៉ូ ហ៊ីង យ៉ា ។ ឥឡូវ គាត់ ជា ប្រធាន វិទ្យាស្ថាន ជាតិ ប្រជាធិបតេយ្យ ។ សមាជិកសភា និង អង្គការសិទ្ធិមនុស្ស ទាម ទារ ឱ្យ រដ្ឋាភិបាល សហរដ្ឋអាមេរិក ឆ្លើយតប យ៉ាងខ្លាំង ។ លោក មី ត ឆែ ល បាន និយាយថា ការខកខាន មិនបានរ ក្សា ទំនាក់ទំនង ការទូត ឱ្យ ជិតស្និទ្ធ ជាង នេះ បាន ត្រូវគេ ដាក់បន្ទុក ។ លោក បន្តថា ទំនាក់ទំនង រវាង ប្រទេស ទាំងពីរ កាន់តែ យ៉ាប់យ៉ឺន ។

ក្នុង រូបភាព នៅពេល មី យ៉ាន់ ម៉ា បើក ទៅកាន់ លោកខាងលិច មនុស្ស ជាច្រើន ជឿជាក់ថា ប្រទេស នេះ នឹង ក្លាយជា ទីផ្សារ ថ្មី ក្តៅ សម្រាប់ ក្រុមហ៊ុន អាមេរិក ។ រដ្ឋបាល អូ បា ម៉ា ធ្លាប់ សង្ឃឹមថា ការដក ទណ្ឌកម្ម នឹង បើកផ្លូវ សម្រាប់ ក្រុមហ៊ុន អាមេរិក ចាប់ផ្តើម វិនិយោគ នៅក្នុង ប្រទេស មី យ៉ាន់ ម៉ា និង ផ្តល់ ការកែទម្រង់ ប្រជាធិបតេយ្យ បន្ថែមទៀត ។ ទោះយ៉ាងណា ក្រុមហ៊ុន លោកខាងលិច មិនបាន ធ្វើឱ្យមាន ការរីក ចម្រើន ច្រើន ទេ ដំបូង ឡើយ ដោយសារតែ កំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ច យឺត និង បរិយាកាស បទ ប្បញ្ញត្តិ មិន អំណោយផល ហើយ ក្រោយមក ដោយសារ វិបត្តិ រ៉ូ ហ៊ីង យ៉ា ដែល នាំឱ្យមាន ហានិភ័យ គួរឱ្យ ទុកចិត្ត នៅក្នុង ប្រទេស មី យ៉ាន់ ម៉ា ហើយ អាច បង្កឱ្យមាន ការដាក់ ទណ្ឌកម្ម ឡើងវិញ ។ ផ្ទុយទៅវិញ ការវិនិយោគ ភាគច្រើន បានមកពី ប្រទេស ចិន និង បណ្តា ប្រទេស អាស៊ី ផ្សេងទៀត រួមមាន ជប៉ុន ឥណ្ឌា និង កូរ៉េខាងត្បូង ។

នៅ មី យ៉ាន់ ម៉ា ជំនួយការ របស់លោក ស្រី អ៊ុង សាន ស៊ូ ជី បាន ប្រាប់ ឯកអគ្គរដ្ឋទូត លោកខាងលិច ថា ការដាក់ សម្ពាធ មកលើ ប្រទេស បានធ្វើឱ្យ ប្រទេស នេះ ខិត ទៅជិត ប្រទេស ចិន ។ មុន ពេលនោះ រដ្ឋាភិបាល ទីក្រុង ប៉េកាំង បាន សម្តែង ការគាំទ្រ របស់ខ្លួន ដល់ ប្រទេស មី យ៉ាន់ ម៉ា ហើយ បាន រារាំង បណ្តា ប្រទេស លោកខាងលិច មិន ឲ្យ អនុម័ត សេចក្តីសម្រេចចិត្ត មួយ នៅក្នុង ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ អង្គការសហប្រជាជាតិ ដែល អំពាវនាវ ឲ្យ បញ្ឈប់ អំពើហិង្សា លើ ជនជាតិ រ៉ូ ហ៊ីង យ៉ា ។ ទីបំផុត ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ បានចេញ សេចក្តីថ្លែងការណ៍ មិន ជាប់ កាតព្វកិច្ច ។

ការិយាល័យ របស់លោក ស្រី អ៊ុង សាន ស៊ូ ជី ធ្លាប់បាន ថ្លែងអំណរគុណ ចំពោះ អ្នក ទាំងឡាយណា ដែល ប្រកាន់ខ្ជាប់ នូវ គោលការណ៍ មិន ជ្រៀត ជ្រែកចូល កិច្ចការ ផ្ទៃក្នុង របស់ ប្រទេស ប្រជាធិបតេយ្យ ដូច ការសរសើរ ប្រទេស ចិន ។ កាលពី ខែមករា ឆ្នាំមុន មេដឹកនាំ ចិន បានធ្វើ ទស្សនកិច្ច ប្រទេស មី យ៉ាន់ ម៉ា ហើយ នេះ ជា ដំណើរ ទស្សនកិច្ច លើកដំបូង ទៅកាន់ ប្រទេស នេះ ដោយ ប្រមុខរដ្ឋ ចិន ក្នុង រយៈពេល ២០ ឆ្នាំ កន្លងមកនេះ ។ ប្រទេស ចិន បាន ចុះហត្ថលេខា លើ កិច្ចព្រមព្រៀង ជា បន្តបន្ទាប់ ដើម្បី បើក ដំណើរការ ច្រករបៀង សេដ្ឋកិច្ច ចិន – មី យ៉ាន់ ម៉ា ដែលជា កញ្ចប់ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ពាណិជ្ជកម្ម និង ថាមពល ដែលមាន ទំហំ ទឹកប្រាក់ រាប់ពាន់ លាន ដុល្លារ ។ ក្នុង អាណត្តិ ទី ១ ក្រោម ការដឹកនាំ របស់ របស់លោក ស្រី អ៊ុង សាន ស៊ូ ជី ប្រទេស មី យ៉ាន់ ម៉ា បាន កាត់បន្ថយ គម្រោង កំពង់ផែ មួយ ដែលមាន សារៈសំខាន់ ចំពោះ ផលប្រយោជន៍ របស់ ចិន និង មិនបាន អនុម័ត គំនិត ផ្តួចផ្តើម ទ្រង់ទ្រាយ ធំ ដទៃទៀត ភ្លាមៗ ទេ ។ ទោះយ៉ាងណា ក៏ដោយ ការវិនិយោគ តូចៗ នៅក្នុង វិស័យ រុករក រ៉ែ និង ថាមពល មានការ រីកចម្រើន ។

កំណត់ត្រា តាមដាន ការវិនិយោគ របស់ វិទ្យាស្ថាន យុទ្ធសាស្ត្រ និង គោលនយោបាយ ដែលមាន ទីស្នាក់ការ កណ្តា ល នៅ ទីក្រុង យ៉ាំង ហ្គោ ន បង្ហាញថា យ៉ាងហោចណាស់ មាន គម្រោង ចំនួន ៣៤ ដែល គាំទ្រ ដោយ ចិន នៅក្នុង ប្រទេស មី យ៉ាន់ ម៉ា ដែលមាន ទំហំ សរុប ប្រមាណ ២៤ ពាន់ លាន ដុល្លារ អាមេរិក ហើយ កំពុងស្ថិត ក្នុងដំណាក់កាល អភិវឌ្ឍន៍ ផ្សេងៗ គ្នា រួមមាន រ៉ែ មាស និង គម្រោង វា រី អគ្គិសនី ។

កាលពី ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំមុន គណបក្ស របស់លោក ស្រី អ៊ុង សាន ស៊ូ ជី បានឈ្នះ អាណត្តិ ទី ២ ដោយ សម្លេង លើសលប់ ហើយ ជា បរាជ័យ ដ៏ អាក់អន់ចិត្ត សម្រាប់ ក្រុមប្រឆាំង ដែល គាំទ្រ ដោយ យោធា ។ យោធា បាន ចោទប្រកាន់ ការលួចបន្លំ សន្លឹកឆ្នោត ។ នៅ ថ្ងៃទី ១ ខែកុម្ភៈ យោធា បានធ្វើ រដ្ឋប្រហារ មុនពេល សភា បើក កិច្ចប្រជុំ លើកដំបូង ចាប់តាំងពី ការបោះឆ្នោត បោះឆ្នោត ដូច បាន គ្រោងទុក ។

Gregory Poling អ្នកស្រាវជ្រាវ ជាន់ខ្ពស់ នៅ មជ្ឈមណ្ឌល សិក្សា យុទ្ធសាស្ត្រ និង អន្តរជាតិ បាន និយាយថា រដ្ឋបាល អូបាម៉ា គឺត្រឹមត្រូវក្នុងការបង្កើតការលើកទឹកចិត្តដល់ មីយ៉ាន់ម៉ា ដើម្បីបន្តបើកចំហ។ លោកថា បញ្ហានៅពេលនោះ គឺឥទ្ធិពល របស់ វ៉ាស៊ីនតោន នៅមានកម្រិត ហើយវានៅតែជារឿងដដែល៕

ប្រភពៈ By Niharika Manthanwarren P. Photo by Strobel/Feliz Solomon
https://mp.weixin.qq.com/s/WfOfolMEubIOZHSvI09UcA

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here